Academies: snoeptrommels voor personeelsontwikkeling

Maar liefst vijf Perspectiefscholen hebben een interne ‘academie’. Mooie initiatieven om het leren van medewerkers te faciliteren. En heel belangrijk als je als school in ontwikkeling wilt blijven. Hoe maak je leren het leukst voor je eigen mensen? 

Waarom academies?
De academies zijn ontstaan uit een ideaal en in sommige gevallen ook uit noodzaak: er zijn soms minder financiële middelen voor externe nascholing, terwijl de scholen zich wel willen ontwikkelen tot een lerende organisatie en hun medewerkers optimale kansen willen bieden om zich verder te professionaliseren. “Een lerende organisatie ja, maar het zijn de mensen in de organisatie die leren, dus daar moet je beginnen, uitgaande van ieders scholingsbehoefte en de juiste verbinding met de organisatiedoelen in het schoolplan”, stelt directeur Anand Jharap, die bij SCOPE/Groene Hart Scholen verantwoordelijk is voor de academie. Die verbinding vraagt om goede coördinatie op elke school. Dirk Roeleveld, Evert Vink, Josje Schokkenbroek, Bea Hulleman, Wilma Hoogvliet en Anna Vreugdenhil zetten zich allemaal als kennismakelaars/coördinatoren in voor hun academie. Opvallend is hun enthousiasme, betrokkenheid en trots. Het liefst zien ze dat collega’s bij het academieaanbod denken: ik mag weer, of: yes! Next level, en dat het gevoel van ‘moeten’ verdwijnt.

Interne scholing:
“Ik mag weer!” 

SCO-academie: 80 procent van het aanbod wordt verzorgd door collega’s.

Eigen aanpak
Elke academie heeft een eigen geschiedenis. Daarmee is de verdere ontwikkeling ook maatwerk. Een kijkje in de keukens.
De DGW-academie is al in ontwikkeling sinds 2013. Op de twee locaties van De Goudse Waarden wordt naast een eigen aanbod ook externe scholing ingekocht en via Train de Trainer-programma’s zelf voortgezet. Kwaliteitsborging en de nieuwe generatie docenten vormen belangrijke doelen. Een bevoegdheid halen en onderwijsorganisatie/klassenmanagement zijn de speerpunten. Er zijn verplichte cursussen (differentiëren, ICT-ontwikkeling, identiteitstraining voor nieuwe collega’s, mentorentraining, het Halverwege-project en ‘De 5 rollen van de leraar’) en allerlei vrijwillige cursussen. Coördinator Dirk Roeleveld: “Daarbij kijken we waar iemand zit met zijn leerbehoefte, en we vinden het belangrijk om mensen niet te overvoeren.”

Adjunct-directeuren Wilma Hoogvliet, Bea Hulleman, Lieneke Verlaat en Angélique Nijman werken nog maar kort samen aan de interne Kalsbeek Academie. Deze is gestart als voertuig voor een lerende organisatie, waar medewerkers van beide locaties van en met elkaar leren. Dat is stimulerend, bevestigend en empowerend. Bea Hulleman: “Op basis van de cv’s van medewerkers kijken we naar kwaliteiten die in huis zijn; zo hebben we mensen gevonden die het aanbod verzorgen voor de workshoprondes.” Daarnaast zijn er langlopende cursussen, zoals over ADHD, en komen er podiummiddagen in het beroepsgerichte vmbo, waar medewerkers hun afdeling presenteren aan collega’s.

Bij SCOPE/Groene Hart Scholen is er een cultuuromslag in de organisatie gaande en de academie helpt daarbij. CvB-voorzitter Piet Jansen: “We willen het eigenaarschap op alle lagen stimuleren en oog hebben voor de mens in de medewerker, met al zijn kwaliteiten, kwetsbaarheden en leervragen. De SCOPE Academie moet daar met inhoud en werkwijze op gaan aansluiten.” Het aanbod bestaat onder andere uit: iPad-trainingen, een leeskring, trainingen bij de aanschaf van nieuwe touchscreens, gitaarlessen en een starterstraining over ‘De 5 rollen van de leraar’. De Lucas Academie was voor SCOPE een inspiratiebron.

Yes!
Next level! 

Dat geldt ook voor Unicoz. “De Unicoz Academie is begin dit schooljaar tijdens een spetterende startdag gelanceerd als platform met allerlei cursussen, themamiddagen, masterclasses en intervisiegroepen. Er zijn daarnaast kenniskringen voor mensen met een specialisatie”, vertelt Anna Vreugdenhil. Ze is naast leraar in het po ook een van de twee kennismakelaars. “Je zet medewerkers in hun kracht door ze als specialisten breder in te zetten. Zo houd je mensen ook langer vast in je organisatie.” Bij Unicoz worden alle uitgebreide cursussen en mastertrajecten gevalideerd, zodat ze in het Lerarenregister worden opgenomen. Voor de workshops is daar nog geen duidelijkheid over.

De SCO-academie in Delft is gebaseerd op vertrouwen in de vele kwaliteiten van de medewerkers en heeft een breed aanbod. Adjunct-directeur Josje Schokkenbroek is de ontwikkelaar: “Na een behoefteonderzoek hebben we gekeken wat er haalbaar is in de formatie. 80 procent van het aanbod is intern en mensen in het po en vo vinden het leuk om hun kennis te delen. Er zijn nu zo’n 20 activiteiten en workshops tot januari 2018 op het gebied van vakinhoud, didactiek, pedagogiek en organisatie. Trainingen rond het zorgaanbod bieden we beperkt aan, dit doen we in overleg met het samenwerkingsverband.” Deelname aan de SCO-academie is vrijwillig. Vanuit de academie worden leidinggevenden gestimuleerd om het aanbod mee te nemen in de ontwikkelingsgesprekken.

Breder aanbieden?
Bij de drie grote schoolbesturen in Alphen aan den Rijn, Delft en Zoetermeer is er veel uitwisseling tussen medewerkers van alle aangesloten po- en vo-scholen. Op de Kalsbeek en De Goudse Waarden wordt de beoogde en beginnende uitwisseling tussen beide locaties als grote winst ervaren. Zou een combinatie van het fantastische totaal aan scholingsaanbod op Perspectiefniveau een volgende stap kunnen zijn? Stuur je reactie naar nieuwsbrief@perspectiefscholen.nl

In ontwikkeling
Heel congruent: deze academies zijn zelf allemaal ook volop in ontwikkeling en elke organisatie loopt, naast een hoop enthousiaste reacties, ook tegen de nodige hobbels aan. Zowel praktisch – enige frictie rond werkdruk en de beste tijd vinden om scholing te geven – als soms ook psychologisch: hoe ga je om met koudwatervrees bij medewerkers en hun onterechte angst dat je weer ‘moet’ op een academie.

Voor de grote schoolbesturen als die van SCOPE, Unicoz en SCO Delft ligt er ook een uitdaging in de diversiteit van de aangesloten po- en vo-scholen. Elke school binnen die organisaties legt een ander accent, zit in een andere fase en heeft andere ontwikkelvragen. “We hebben nog geen systematische aanpak om de scholingsvragen in beeld te krijgen”, vertelt Piet Jansen van SCOPE.
Anna Vreugdenhil van Unicoz heeft daar afgelopen jaar in de aanloopfase naar de Unicoz Academie veel tijd in geïnvesteerd. En met succes. Door in te steken op de leervragen van het personeel en door de contacttijd buiten schooltijd te plannen kan iedereen meedoen en is er veel animo voor het goed passende aanbod. Vreugdenhil: “We letten er ook op dat activiteiten heel compact zijn om het efficiënt te houden. Mensen hebben al een dag gewerkt.”

De Unicoz Academie is tijdens een spetterende startdag gelanceerd als platform met allerlei cursussen, themamiddagen, masterclasses, intervisiegroepen en kenniskringen.

Initiatiefneemster Wilma Hoogvliet vertelt dat de Kalsbeek Academie volop in opbouw is: “Het is zoeken naar geschikte gezamenlijke momenten. Maar het is natuurlijk meer dan dat. Dit schooljaar organiseren we zo veel mogelijk aanbod rond de speerpunten ICT en maatwerk in onderwijs.” Mede-coördinator Bea Hulleman vult aan dat de wens is om ook aanbod voor oop’ers te ontwikkelen, het programma verder uit te breiden en de docent die de rol van workshopgever niet direct voor zichzelf ziet weggelegd, uit te nodigen en te stimuleren dit toch te gaan doen.

Op De Goudse Waarden komt er meer aandacht voor scholing in de gesprekkencyclus, stelt Dirk Roeleveld. “We gaan veel meer op zoek naar de intrinsieke leerbehoefte van mensen en hebben oog voor wat ze aangeven nodig te hebben.” Ook bij De Goudse Waarden wil de schoolleiding de eigen trajecten valideren voor het Lerarenregister. Evert Vink: “Het is een uitdaging voor de toekomst om al onze trainingen op het juiste niveau te brengen en te houden.”

Josje Schokkenbroek ziet de SCO-academie het liefst uitgroeien tot een community met verschillende inhoudelijke platforms waar kennis wordt uitgewisseld. “Door inhoudelijk te segmenteren kun je mensen verbinden. Met Train de Trainer-programma’s vergroten we de kennisdeling dan nog meer. Een aandachtspunt is de financiering van interne opleidingen en de beloning van collega’s die zich inzetten met hun trainingsaanbod. Het is nog niet zo dat er individueel professionaliseringsbudget wordt overgeheveld naar de academie.”

Op het Andreas College in Katwijk is er wel de wens om een academie te starten, want er is veel overlap in nascholing. Ook op de Willem de Zwijger in Schoonhoven is geen academie. “Het is jammer dat een gedeelte van de scholing ad hoc wordt ingezet en nog niet vanuit een langere visie. Onderdeel van het schoolplan is om tot een organisatiebreed scholingsplan te komen”, stelt rector Jan van Heukelum. Op beide scholen wordt al wel (voornamelijk ICT-)scholing door eigen collega’s aangeboden.

Eigen pr
De interne pr is een aandachtspunt voor alle academies. Op de Kalsbeek heeft elke teamleider een stimulerende en signalerende rol. Bea Hulleman: “Bij de allereerste ronde workshops hebben we zelf workshopleiders geselecteerd op hun enthousiasme en expertise, om meteen de toon te zetten.” Is er genoeg animo? Deze vraag wordt voor de meeste academies te vroeg gesteld. Coördinator Evert Vink: “Intern moeten we nog steeds werken aan de naamsbekendheid van de DGW-academie, omdat er geen fysieke plek is. Trainers werven zelf, mond tot mond.” DGW-coördinator Dirk Roeleveld: “Door zelf actief voeling te houden met de vraag vanuit de organisatie maken we de academie ook zichtbaar.” Opvallend is het verschil in zichtbaarheid voor externen: de Unicoz Academie heeft als enige een eigen site, zodat bijvoorbeeld ook toekomstige collega’s het aanbod kunnen zien. Andere scholen zetten de informatie op intranet.